Otežano zadržavanje mokraće, to jest urinarna inkontinencija (UI), predstavlja stanje nevoljnog oticanja mokraće. Predstavlja izazov za ginekologa i urologa. Daleko ugroženiji dio populacije su žene. Studije pokazuju da se učestalost urinarne inkontinencije kod žena u opštoj populaciji najčešće kreće između 25% i 45%, dok u starijoj populaciji može biti i veća od 50%.
O ovom problemu se često ne govori zbog stida, iako može značajno narušiti kvalitet života sa medicinskog, higijenskog, psihološkog i socijalnog aspekta, jer utiče na svakodnevne aktivnosti, samopouzdanje, seksualni život i društveno funkcionisanje, ali i poslovnu sposobnost. Nažalost, često ostaje neotkriven – samo polovina žena koje pate od ovog stanja potraži pomoć.
Otežano zadržavanje urina može da bude sasvim diskretno (povremeni gubitak nekoliko kapi urina), do potpunog gubitka kontrole mokrenja.
Različiti faktori mogu doprinijeti razvoju ovog stanja:
Starenje: Gubitak mišićne mase kao propratni efekat starenja, utiče i na sfinkter uretre i mišiće karličnog dna. Samim tim i na snagu mišića koji zadržavaju urin. Pad nivoa estrogena kod žena nakon menopauze takođe dovodi do tjelesnih promjena uključujući i slabljenje ovog mišića.
Porođaj: Vaginalni porođaj se smatra faktorom rizika zbog dejstva na mišiće, nerve i vezivno tkivo karlice. Carski rez smanjuje rizik, ali nije potpuna zaštita, naročito nakon više trudnoća.
Pušenje: Pušači imaju veći rizik zbog hroničnog kašlja.
Gojaznost: Povezana sa inkontinencijom, zbog povećanog pritiska u stomaku koji se prenosi na mokraćnu bešiku, a gubitak težine kod veoma gojaznih žena često dovodi do izlječenja.
Hronični zatvor (opstipacija): Naprezanje pri pražnjenju crijeva vremenom može oštetiti živce i mišiće male karlice po sličnom mehanizmu kao gojaznost.
Infekcije urinarnog trakta: Upala iritira sluznicu bešike.
Neurološke bolesti: Stanja poput multiple skleroze ili Parkinsonove bolesti.
Dijabetes: Može dovesti do oštećenja nerava koji kontrolišu mokraćnu bešiku.
Hirurški zahvati: Mogu ponekad oštetiti potporne ligamente ili nervne završetke.
Liječenje zavisi od uzroka i tipa inkontinencije.
Vježbe za jačanje mišića karličnog dna (Kegelove vježbe) imaju važnu ulogu u prevenciji i liječenju inkontinencije i osnovni su metod samopomoći. Vježbe se mogu raditi u ležećem, sjedećem ili stojećem položaju.
Osnovna vježba sastoji se od stezanja mišića karličnog dna kao da se pokušava zadržati mokrenje ili gasovi, zatim zadržavanja kontrakcije oko pet sekundi i potom opuštanja pet sekundi. Ova vježba se ponavlja deset puta u jednoj seriji, a preporučuju se najmanje tri serije dnevno. Ne treba ove vježbe uvijek raditi u toku mokrenja, jer može doći do infekcije.
Pored sporih kontrakcija, rade se i brze kontrakcije, tako što se mišići brzo stegnu i opuste deset do dvadeset puta zaredom. Važno je da se tokom vježbanja ne napinju mišići stomaka, zadnjice i butina, već samo mišići dna karlice, i da se diše normalno bez zadržavanja vazduha.
Korisne su i vježbe koje uključuju podizanje karlice iz ležećeg položaja, čučanj uz aktivaciju mišića karličnog dna i vježbe stabilizacije trupa, jer mišići karličnog dna rade zajedno sa trbušnim i leđnim mišićima. Ipak, treba voditi računa kod preporuka o stanju koštano-mišićnog sistema, jer se često radi o starijim osobama, koje mogu imati probleme kod zauzimanja određenih položaja, podizanja iz čučnja itd.
Vježbe treba raditi redovno i sistematski najmanje tri mjeseca, jer se efekat postiže postepeno. Pored vježbi, preporučuje se trening mokraćne bešike, tako što se postepeno produžava vrijeme između odlazaka u toalet, počevši od nekoliko minuta, a zatim se interval polako povećava.
Ukoliko vježbe ne pokažu dovoljan efekat, pristupa se medikamentoznom ili operativnom liječenju. Higijensko-dijetetski režim u smislu smanjenja tjelesne težine, pravilne ishrane, izbjegavanje kofeina, alkohola i gaziranih pića, prestanak pušenja i regulacija stolice…
Važno je da se osoba na vrijeme obrati doktoru, jer pravilna dijagnoza i odgovarajuće liječenje mogu značajno poboljšati kontrolu mokrenja i kvalitet života.
Pripremio: dr Aleksandar Marjanović, specijalista ginekologije i akušerstva